روایت نیم قرن کشاورزی در ایران؛ از بهره وری ۲۰۰ درصدی در تولید محصولات استراتژیک تا خودکفایی در سایه تحریم
آژانس خبری آنا ؛ کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین ستونهای اقتصاد جهان و امنیت غذایی در نیمه اخیر دستخوش تغییرات گسترده ای شده است.

ایران پیشینه قدیمی در کشاورزی و تنوع آب و هوایی منحصر به فرد و ایالات متحده را به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندگان محصولات کشاورزی در جهان دو نمونه متفاوت از تحولات در این زمینه ارائه می دهد.
گزارش زیر وضعیت کشاورزی در استانهای ایران در دهه 1980 (نیم قرن) را برای تمرکز بر داده های آماری و تغییرات کلیدی بررسی می کند و آنها را با روند کشاورزی در ایالات متحده مقایسه می کند هدف از این گزارش تجزیه و تحلیل تولید کشاورزی ایران و چالش های مبتنی بر پیش زمینه هایی است که در برخی از جنبه های کشاورزی ایالات متحده مشاهده شده است.
ایران یکی از قدیمی ترین قیام های کشاورزی در جهان است که شاهد تغییرات ساختاری از کشاورزی سنتی به رویکردهای مدرن تر در نیمه دوم بوده است.
در دهه 1980 اصلاحات سرزمینی و مکانیزاسیون محدود در برخی زمینه ها آغاز شد و پس از انقلاب اسلامی تمرکز بر خودآزمایی مواد غذایی و توسعه زیرساخت های آبیاری شدت گرفت.
تا سال 5 پیشرفت های چشمگیری در استفاده از فناوری های جدید افزایش تولید محصولات استراتژیک و توسعه کشت گلخانه ها مشاهده شده است اما هنوز هم چالش هایی مانند کم آبی فرسایش زمین و ضایعات کشاورزی وجود دارد.
مروری بر کشاورزی ایران از نیمه آخر نیمه گذشته
ایران یکی از اولین زمینه های جهان است که در آن کشاورزی با اجرای اصلاحات ارضی با هدف تخریب رژیم فاسد پهلوی و جریان آمریکا و به نام توسعه کشاورزی ایران در ایران از جمله محمد رضا فللاوی و خانواده وی تشکیل شده است. و عراق (1-5) و دوره ای با مجازات های دفاعی و مالی مقدس مسیر توسعه کشاورزی با چالش هایی روبرو بود اما این چالش ها نکته مهمی برای توسعه و پیشرفت کشاورزی بود.
از یک سو با پیروزی برای انقلاب شکوهمند اسلامی که بر خودکشی مواد غذایی و توسعه زیرساخت های آبیاری شدت می یابد با پیشرفت قابل توجهی در استفاده از فناوری های جدید افزایش تولید استراتژیک محصولات زراعی و توسعه کشت گلخانه ای اما چالش هایی از قبیل دیادراسیون فرسایش زمین و زباله ها باقی مانده است.
با پیروزی برای انقلاب شکوهمند اسلامی که بر زیرساخت های خودآزمایی و آبیاری مواد غذایی متمرکز است با پیشرفت های چشمگیر در استفاده از فناوری های جدید افزایش تولید استراتژیک محصول و توسعه کشت گلخانه ها اما چالش هایی مانند کم آبی بدن خاکستری و زباله های کشاورزی بازگردانده می شود.
در دهه های بعد عواملی مانند تغییرات آب و هوا دستگیره های آب و مدیریت ناکارآمد منابع بر تولید کشاورزی تأثیر گذاشته است. در سال 3 ایران با 3.5 میلیون هکتار از اراضی کشاورزی (طبق آژانس سرشماری ایران هنوز یکی از تولید کنندگان پیشرو محصولات کشاورزی در منطقه است.
وضعیت کشاورزی در استانهای مختلف ایران به دلیل تنوع آب و هوایی ایران هر استان دارای خواص ویژه ای در کشاورزی است. در زیر مروری بر وضعیت برخی از استان های مهم است:
وضعیت کشاورزی در استانهای اصلی ایران
استان خوزستان
خوزستان به دلیل دسترسی به منابع آب مدتهاست که مرکز تولید استراتژیک محصولات زراعی مانند گندم نیشکر و برنج بوده است. با این حال خشکسالی مکرر و کاهش منابع آب در سال 2 باعث کاهش تولید نیشکر از 5 میلیون تن به تقریبا شده است. 1.5 میلیون تن.
استان خوزستان به عنوان قطب تولید گندم و نیشکر خوزستان در دهه 1980 و 1980 به دلیل منابع غنی از آب به طور قابل توجهی افزایش یافت. در سال 3 با اجرای 6000 هکتار زمین تولید سالانه گندم به تقریباً رسیده است. 1.5 میلیون تن (وزارت کشاورزی جهاد 1).
استان پدر
پدر یکی از قطب های باغبانی ایران با تولید انگور انجیر و زعفران است. در دهه 1980 منطقه باغ استان 6000 هکتار از بیش از 6000 هکتار و تولید انگور از 4.3 میلیون تن در سال به 5 میلیون تن در سال افزایش یافته است اما چالش هایی مانند کم آبی و فرسایش خاک این رشد را تهدید می کند.
استان پدر از دهه 1980 شاهد توسعه محصولات متراکم بوده است و در سال 2 پسته و تولید زعفران در این منطقه به ترتیب به 4000 تن و 5 تن رسیده است.
استان خراسان رازاوی
استان خراسان رازاوی با تولید زعفران (درجه اول جهان) و گندم نقش مهمی در کشاورزی ایران دارد. سطح کشت صفران از 6000 هکتار به بیش از 6000 هکتار سال افزایش یافته است اما کاهش بارندگی باعث کاهش تولید گندم چربی باران از 1.2 میلیون تن به 1 میلیون تن شده است.
استان آذربایجان غربی
این منطقه به دلیل تولید سیب و چغندرهای قند شناخته شده است. تولید اپل از 6000 تن در دهه 1980 به بیش از 2.5 میلیون تن در سال افزایش یافت و چغندرها با 4.3 میلیون به تقریباً افزایش یافتند. 2.5 میلیون تن اما محدودیت های آب هنوز یک چالش بزرگ است.
گلان و مازندران
استانهای شمالی گیلان و مازندران مراکز اصلی تولید برنج هستند. در دهه 1980 تولید برنج تقریباً بود. 1.5 میلیون تن از تقریباً. 1.5 میلیون تن. با این حال افزایش هزینه های تولید و تغییر در کاربری اراضی رشد بیشتری را محدود کرده است.
Kerman -province: تمرکز روی کشت پسته 6000 تن پسته به سال تولید کرده است و صادرات آن نقش مهمی در اقتصاد غیر نفتی ایران دارد.
کشاورزی در ایالات متحده آمریکا و علائم ثبت نام
ایالات متحده از کشاورزی متمرکز و صنعتی به عنوان ابزاری برای تسلط بر بازارهای جهانی در نیمه دوم استفاده کرده است. از سال 3 با این حال شواهدی مبنی بر برداشت کیفی در این بخش وجود دارد از جمله کاهش تنوع ژنتیکی محصولات فرسایش خاک و وابستگی به فن آوری های گران قیمت.
ثبت اصلی کاهش تنوع ژنتیکی
براساس گزارش USDA (1) بیش از 5 ٪ از گونه های گیاهی و دام که در سال 2 در ایالات متحده رشد کرده اند در سال 2 نابود شده اند.
فرسایش زمین:
این سالانه در ایالات متحده از بین می رود و تولید پایدار را تهدید می کند (انجمن علوم خاک آمریکا 1).
افزایش هزینه:
وابستگی به فن آوری هایی مانند کشاورزی دقیقاً کشاورزی و بذرهای تراریخته هزینه های تولید را از 1 به 2 سال افزایش داده است.
ایالات متحده با 5 میلیون هکتار (2 میلیون هکتار) امسال یکی از کشورهای پیشرو در تولید محصولات کشاورزی مانند ذرت سویا و گندم است.
از سال 2 با این حال از برخی جنبه ها علائم ثبت نام وجود داشته است:
تعداد مزارع را کاهش دهید: تعداد مزارع از 1.2 میلیون مزارع در دهه 1980 به 2.8 میلیون در سال کاهش یافت و این روند تا سال 2 ادامه یافت (حدود 1.5 میلیون مزارع تخمین زده می شود).
وابستگی کشاورزی صنعتی:
تمرکز بر روی نوشتن تک (مانند ذرت و سویا) و استفاده بیش از حد از کود و سموم باعث کاهش تنوع زیستی و فرسودگی خاک شده است.
تغییرات آب و هوایی:
افزایش درجه حرارت و خشکسالی در مناطقی مانند دشت بزرگ تولید گندم را از 5 میلیون تن به 5 میلیون تن در سال کاهش داده است.
مقایسه و تجزیه و تحلیل آماری
داده های آماری ایرانی (حداکثر 1)
سطح کشت کل: 1.5 میلیون هکتار (1.5 میلیون هکتار آب 1.5 میلیون هکتار خشک)
تولید گندم: 1 میلیون تن (1) تا 2 میلیون تن (1)
تولید انگور: 1 میلیون تن (رتبه 1 در جهان)
صادرات کشاورزی: 1.5 میلیارد دلار (1) با افزایش 2 ٪ در 1
داده های آماری ایالات متحده (حداکثر 1)
سطح کشت کل: 1 میلیون هکتار
تولید MAJE: 1 میلیون تن (1) تا 2 میلیون تن (1)
تولید گندم: 1 میلیون تن
صادرات کشاورزی: تقریبا. 2 میلیارد دلار (کاهش 2 ٪ از 1).
تحلیل تطبیقی
ایران هنوز هم در برخی از محصولات مانند زعفران و پسته ها از مزیت رقابتی برخوردار است اما محدودیت های آب و مدیریت ناکارآمد باعث کاهش بهره وری شده است در مقابل ایالات متحده با وجود کاهش تعداد مزارع و تنوع زیستی در صدر تولید و صادرات قرار دارد و ایالات متحده از نظر محیط زیست بیشتر از نظر محیط زیست است.
کشاورزی ایران در سطح کشت و تولید برای برخی از محصولات زراعی در نیمه دوم به میزان قابل توجهی افزایش یافته است اما چالش هایی مانند کم آبی و عدم استفاده از فناوری های جدید آن را محدود کرده است.
در مقابل ایالات متحده علی رغم رشد مجدد آن در برخی مناطق از نظر تولید و صادرات کشاورزی هنوز هم قدرتمند است. برای ایران سرمایه گذاری در مدیریت منابع هوشمند کشاورزی و آب و ایالات متحده بر پایداری محیط زیست تمرکز خواهد کرد که کلید توسعه آینده باشد.
کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین ستونهای اقتصاد جهان و امنیت غذایی در نیمه اخیر دستخوش تغییرات گسترده ای شده است. در ایران به دلیل تنوع آب و هوایی و جغرافیایی کشاورزی در استان های مختلف از الگوهای مختلف پیروی کرده و با چالش ها و پیشرفت همراه بوده است. از طرف دیگر به عنوان یکی از پیشگامان کشاورزی صنعتی در جهان ایالات متحده در معرض موضوعاتی مانند کاهش تنوع ژنتیکی فرسایش زمین و وابستگی بیش از حد به فناوری قرار گرفته است که می تواند برخی از جنبه های کیفی این بخش تلقی شود.
پیشرفت کشاورزی در ایران در برابر رگرسیون غربی
تولید و بهره وری: با وجود محدودیت های آب ایران به طور متوسط 5 ٪ در سال محصولات استراتژیک را افزایش داده است در حالی که ایالات متحده با وجود افزایش ذرت و تولید سویا 5 ٪ کاهش در گندم را تجربه کرده است.
پایداری محیط زیست: ایران تلاش کرده است تا با توسعه کشت گلخانه و بذرهای مقاوم به خشکسالی حفظ شود اما ایالات متحده با فرسایش خاک و آلودگی ناشی از کشاورزی صنعتی احاطه شده است.
محصولات مختلف: ایران با حفظ تنوع کشت (زعفران پسته برنج) در برابر سقوط تنوع ژنتیکی در ایالات متحده بهتر کار کرده است.
جدول بالا کاهش تقریبی را نشان می دهد. 2 درصد در تولید کشاورزی ایالات متحده و تولید محصولات کشاورزی ایران از 2 میلیون تن در سال به 5 میلیون تن در سال افزایش یافته است.
پایان
بررسی وضعیت کشاورزی ایران از 1 تا 2 پیشرفت چشمگیر در تولید و بهره وری به ویژه در استانهایی مانند خوزستان پدر و کرمان را نشان می دهد.
علیرغم چالش هایی مانند کم آبی و زباله های زیاد این پیشرفت با استفاده از فناوری و تمرکز بر خودکشی حاصل شده است با وجود افزایش تولید برخی از محصولات با پیشینه در ثبات محیطی و تنوع ژنتیکی و این مقایسه نشان می دهد که ایران می تواند چالش های موجود در منطقه را برآورده کند.
منابع
وزارت کشاورزی جهاد. (1). گزارش سالانه تولید کشاورزی
USDA (1). گزارش سالانه خدمات آمار کشاورزی ملی
انجمن علوم خاک آمریکا. (1). روند خاکی در ایالات متحده
سازمان غذا و کشاورزی FN (FAO). (1). گزارش کشاورزی جهانی